Euthanasie in Nederland: feiten en misverstanden

Euthanasie is in Nederland onder strikte voorwaarden wettelijk toegestaan. Het is een onderwerp waarover veel vragen bestaan, maar ook misverstanden. Op deze pagina geven we een feitelijk overzicht op basis van de geldende wetgeving en officiële richtlijnen.

Wat is euthanasie?

Euthanasie is het opzettelijk beëindigen van het leven van een persoon op diens uitdrukkelijk verzoek, door een arts. In Nederland valt dit onder de Wet toetsing levensbeëindiging op verzoek en hulp bij zelfdoding (WTL), die in 2002 in werking trad.

De zes zorgvuldigheidseisen

Een arts mag euthanasie alleen uitvoeren als aan alle zes wettelijke zorgvuldigheidseisen is voldaan:

1. De patiënt heeft een vrijwillig en weloverwogen verzoek gedaan.
2. Het lijden van de patiënt is ondraaglijk en uitzichtloos.
3. De arts heeft de patiënt volledig geïnformeerd over de toestand en prognose.
4. Er is geen redelijke andere oplossing voor het lijden.
5. Een tweede, onafhankelijke arts is geraadpleegd (SCEN-arts).
6. De euthanasie is medisch zorgvuldig uitgevoerd.

Euthanasie bij psychisch lijden

Euthanasie is in Nederland ook mogelijk bij ondraaglijk psychisch lijden, zonder dat er sprake is van een lichamelijke ziekte. Dit is echter een uitzonderlijke situatie die intensief wordt getoetst. De Regionale Toetsingscommissies Euthanasie (RTE) beoordeelt elk geval achteraf.

Veelvoorkomende misverstanden

• "Artsen zijn verplicht euthanasie uit te voeren." — Onjuist. Een arts heeft altijd het recht te weigeren op basis van gewetensoverweging, mits de patiënt tijdig wordt doorverwezen.
• "Euthanasie mag ook zonder toestemming van de patiënt." — Onjuist. Een vrijwillig en helder verzoek van de patiënt zelf is altijd vereist.
• "Je kunt euthanasie aanvragen voor een familielid." — Onjuist. Alleen de patiënt zelf kan een verzoek indienen, al kan een schriftelijke wilsverklaring wel van belang zijn wanneer iemand niet meer wilsbekwaam is.
• "Euthanasie is hetzelfde als palliatieve sedatie." — Onjuist. Bij palliatieve sedatie wordt een patiënt in slaap gehouden om ondraaglijk lijden te verlichten; het leven wordt niet actief beëindigd.

Schriftelijke wilsverklaring

Als iemand later niet meer in staat is zijn of haar wil duidelijk te maken (bijvoorbeeld bij dementie), kan een eerder opgestelde schriftelijke wilsverklaring voor euthanasie als verzoek gelden. De arts beoordeelt in dat geval of nog steeds aan de zorgvuldigheidseisen is voldaan.

Meer informatie

De Regionale Toetsingscommissies Euthanasie (RTE) publiceert jaarlijks openbare rapporten met geanonimiseerde oordelen over uitgevoerde euthanasiegeval. Voor persoonlijk advies en begeleiding kun je terecht bij je huisarts of een SCEN-arts.

Deze pagina bevat algemene informatieve tekst en is geen juridisch of medisch advies. Neem voor uw persoonlijke situatie contact op met uw arts of een gespecialiseerde organisatie.